SAR nedir?

İnsan vücudunun 1 Kğ’nın sıcaklığını 1°C yükselten elektromanyetik enerji miktarına SAR denir. Diğer bir anlatımla SAR, cep telefonu kullanılırken vücudun emdiği radyo dalgası enerjisi miktarının bir ölçüsü olan emilim (Spesifik Absorpsiyon) oranı anlamına gelmektedir. Yürürlülükte olan bilimsel tabanlı uluslararası tavsiyeler ve standartlar, maksimum SAR seviyesini belirlemektedir.

Cep telefonları herkesin vazgeçilmezleri arasına girdiğine göre, kullanıcıları bu cihazın yararı kadar zararı ve özellikle uzun vadede insan ve çevre üzerindeki etkilerini çok iyi bilmek zorundadır.

Vücut ısısı ve ateş nedir?
Beyindeki ‘hipotalamusta’ adlı bölüm vücut ısısını düzenlermiş. Adeta vücutta termostat görevi yapıyor. Bu sayede vücut ısısını, dış ısı değişikliklerine karşın sabit tutarmış. Tıp bilimi vücut ısısının normalin üzerine çıkmasına ateş diyor. Vücut ısısının, erişkinlerde 36.1 - 37.8 Cº arasında olması durumunda normal kabul ediliyor. Vücut ısısı çocuklarda, erişkinlerden daha yüksek olabiliyor.

Ateşin yükselmesi vücutta nelere yol açar?

Ateşin yükselmesi sırasında titreme ve perifer damarlardaki geçici daralmaya bağlı olarak eller ve ayaklarda soğuma gibi belirtiler ortaya çıkarmış. 37 derecenin üzerindeki her 1 derecelik artışta metabolizma hızı %10-12 artırır, buna bağlı olarak kalp atışları hızlanıp, sıvı ve kalori ihtiyacı artarmış. Tüm bunlar kalp ve solunum sistemine ek yük getirip, ateşli havaleye yol açabilmekte; ayrıca çocuklarda huzursuzluk, sayıklama, halüsinasyon gibi etkiler yapabilmekte imiş. Vücut ısısının 41 dereceyi bulması ölümlere yol açabilirmiş.

Kısa süreli bile olsa bir derecelik bir artışın bile vücut için büyük risk oluşturmuş. Her biri bir iki derecelik artışlara neden olan cep telefonlarından yanımızda bir veya daha fazlasını taşımamız riskimizi daha da büyütmekte imiş.

Baz istasyonu terörü ve cep telefonu SAR’ına ilave olarak kablosuz ADSL modemleri, kablosuz ev telefonları, buletooth cihazları ve buletooth kulaklıklarla güçlendirilen SAR’ın tahribatları erişkin, genç ve çocuklar için asla göz ardı edilemeyecek boyutlara erişmektedir.

Cep telefonları ve diğer kablosuz cihazlar radyo frekansı (RF) ile haberleşirler. Cep telefonları açık kaldığı ve de görüşme yapıldığı süreçte baz istasyonları ile sürekli haberleşme yapar. Sar’ın zararı yalnızca görüşme yapıldığı zaman değil süreklilik arzeden bir durumdur. Ancak görüşme süresinde bu durum artmaktadır.

SAR değerleri
SAR’ın zarar oluşturan biyolojik etki dozu 1 - 4 W/kg’dır. IEEE, ANSI, NCRP ve IRPA tüm vücut için SAR’ı 4 W/kg kabul etmiştir. Genel kullanıcılar için SAR = 0.08 W / kğ’dır.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1996 yılından beri yürütülen Elektromanyetik Alan Projesi’nde (WHO-EMF Project) cep telefonu SAR değerleri için üst sınırı (0.08 W/kg) yakın olan 0.1 W/kg (SAR) değeri üst risk sınırı olarak kabul edilmektedir. Bu değerin üzerindeki cep telefonlarının kesinlikle kullanılmaması gerekiyor.

SAR standartlarını, Amerikan Milli Standartlar Enstitüsü (ANSI), Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) ve Uluslararası Non-İyonizan Radyasyon Koruması Komisyonu (ICNIRP) gibi uzman kuruluşlar koymaktadır.

Cep telefonlarının SAR bilgileri, ürünün kullanıcı kılavuzlarında yer alması bir zorunluluk. Telefon almadan önce ürünün SAR değerleri hakkında mutlaka araştırma yapılması gerekiyor. SAR değeri bilinmeyen ve yüksek olan cihazla kesinlikle tercih edilmemeli.

Maalesef cep telefonlarının ezici bir çoğunluğunun SAR değerleri standartlara uygun değil. Özellikle promosyon olarak verilen ve ekonomik telefonlarda SAR değeri oldukça yüksek çıkmakta. Tüm telefon modelleri ‘spesifik absorpsiyon oranı’ testlerinden geçirilmiş olması ve risk sınırının altında olması gerekmektedir. Ancak bugün birçok telefonda bunu görmek mümkün değildir. ABD’de SAR değerini doğru açıklamayan üretici ve satıcılara çok büyük ceza ve tazminatlar uygulanırken özellikle Rusya ve İngiltere gibi ülkeler SAR değeri yüksek ürünlerin tüketicilere satılmasına izin vermemektedirler.

Mesela Rus Prime-Tass Ajansı’nın 25 Nisan 2006 ve 23 Mayıs 2006 tarihlerinde yayınlamış olduğu haberlerinde Rus İstihbarat birimleri, düşük bedel beyanı ile ülkelerine sokulan 167.500 adet Motorola C115 cep telefonunu yakaladığını duyurmuştu. Yapılan incelemelerde, bu telefonların uluslararası standartların iki katından fazla radyasyon (SAR) yaydığı tespit edilmiş. Ayrıca bu telefonların diğer bazı ülke pazarlarına da değişik yöntemlerle sokulduğunu tespit edilir. Yakalanan bu telefonların 50 bin adedi Rusya tarafından imha edilir. Kalan 117.500 telefon ise Motorola firması tarafından değiştirme garanti verilerek geri alındığı haberde belirtilmekte idi.

Bu haberlerin devamında Motorola firması tarafından geri alınan 117,500 adet C115 cep telefonunun, aralarında ülkemizin de bulunduğu gümrük incelemeleri ve radyasyon ölçümleri konusunda zafiyetleri olan ülkelere gönderilmiş olabileceği belirtilmekte idi.

Haberde yer alan bu bilgilerin doğru olması halinde Türkiye tüketicisi adı geçen marka yahut diğer markaların bu tür ürünleri yüzünden ciddi bir tehlike ile karşı karşıya kaldığı ortadadır. Sorun elbette bununla sınırlı değil. Toplum ve birey sağlığını koruma konusunda hassasiyet zafiyeti olan ülkemizde bu tür vakalar, vak’a-i âdiye’den olması ağır bedelleri ödememize neden olabilmektedir. Ülkemizde bir dönem kontör alana hediye cep telefonlarını verildiği gerçeğini düşündüğümüzde

Bu ülkenin Sağlık Bakanlığı, sadece hasta tedavisi ile uğraşmaktan artık vazgeçip koruyucu hekimliği birincil görev haline getirmeli. Toplumu bu tür tehlikelere karşı bilinçlendirmelidir. Bu ülkenin tüketiciden sorumlu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın ilgili birimleri ayıplı malla uğraştığı kadar bu tür teknik meseleleri de kendine dert edinmelidir. Bu ülkenin Çevre Bakanlığı ve Ulaştırma Bakanlığı anayasal görevlerinin bilincinde olup noterlik yapmaktan vazgeçmelidirler.

Yüksek SAR değerine sahip cihazların etkileri ise kısaca şu şekilde sayılıyor.

24 Saat içinde gelişen kısa süreli zararları:
• Görüş alanında daralma.
• Kalp rahatsızlıkları.
• Kalp pilinin bozulma riski.
• Hafıza zayıflaması ve beyin tümörü riski
• Yoğun stres ve yorgunluk hissi.
• Kalıcı işitme bozuklukları.
• Konsantrasyon ve dikkat bozulması.
• Embriyo gelişiminin zarar görmesi.
• Kulak çınlaması ve kulaklarda ısınma
• Kadınlarda düşük riskinin artması.
• İşitmede geçici aksaklıklar oluşması.
• Kan hücrelerinin bozulması.
• Bas ağrıları ve sersemleme
• Bağışıklık sisteminin bozulması.

10 yıl gibi daha uzun vadeli zararları:
• Yüksek tansiyon.
• Genetik yapının bozulması.
• Sperm sayısının azalması ve kısırlık.
• Beyaz kan hücresi (lenfoma) kanseri.
• Cilt kanseri.
• Kan beyin bariyerinin zedelenmesi.

Bu konudaki en önemli sorun ise risk sınırları içinde cihazların yanı sıra hiçbir testten geçmemmiş SAR değeri bilinemediği gibi öğrenilmesi de imkânsız cihazların piyasada yaygın olarak kullanılmasıdır.

Avea Genel Müdürü, ‘Telefon konuşmalarım bir dakikayı geçmiyor’ diyor. Lakin firması ücretsiz görüşme kampanyasını başlatarak aboneleri daha çok konuşmaya iten şirket. İnsanları sürekli cep telefonu ile konuşarak risk altında tutmak sağlık ve güvenlik haklarının açıkça ihlalidir. Artık bu devletin ilgili kurumları da bu konuları ciddiye almak ve de önlem alarak tüketicileri korumak zorundadır.

Zararları azaltmanın bazı yolları

Aboneler birden fazla telefon taşımamalı, SAR değerini bilmediği telefon satın almamalı, kablosuz modem ve kablosuz kulaklık kullanmalı, taşınabilir bilgisayarlar ve cep telefonlarının buletooth geçenekleri kapalı tutulmalı, telefonlar ceplerde değil çantada taşınmalı, telefon açılınca hızlı açıp hemen konuşmaya geçilmemeli, konuşma sırasında kulağa uzak tutulmalı, kablolu kulaklık kullanılmalı, masalarda bir metre mesafede tutulmalı, konuşma süresi çok kısa tutulmalı, uzun süre konuşabilecek tarifeler tercih edilmemeli, araçta ve yürürken konuşma kesinlikle yapılmamalı [hareketli iken radyasyon daha da artar]dır.

Telefonun kanser dâhil onlarca sağlık ve gelişim sorununa neden olduğu asla unutulmamalıdır. Vücudumuz bize Allah c.c. bir emanetidir. Unutmamalıyız ki: Kıyamet gününde önlem alabilecekken önlem almayarak hastalanmak ve hatta ölüme neden olmaktan hesaba çekilme riski bizi bekliyor.

SAR hakkında bilgi alınabilecek siteler
http://www.sarshield.nl/engels/index.html
http://www.sarvalues.com/
http://www.gnrk.gazi.edu.tr/
http://www.servetbasol.com/Articles/SAR.htm

http://www.mobile-phones-uk.org.uk/sar.htm
http://www.fcc.gov/cgb/sar/